Otyłość


Otyłość
(łac. obesitas) – patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczające jego fizjologiczne potrzeby i możliwości adaptacyjne, mogące prowadzić do niekorzystnych skutków dla zdrowia. Za otyłość uważa się stan, w którym tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn oraz 25% u kobiet. Otyłości towarzyszy nadwaga, czyli nadmierna masa ciała powyżej masy optymalnej.

Nie tylko ilość, ale również rozmieszczenie nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej ma znaczenie. Zgromadzenie tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej, nazywane otyłością brzuszną (otyłość androidalna), ma większe znaczenie patologiczne niż równomierne rozłożenie lub podskórne zgromadzenie tkanki tłuszczowej.

 Rodzaje otyłości

Nadwaga i otyłość to choroby cywilizacyjne uznawane obecnie za choroby przewlekłe.

Otyłość to choroba cywilizacyjna, która może mieć różne podłoże. W jednych przypadkach przyczyną jest styl życia, w innych choroby lub zażywane leki.

  1. Otyłość pierwotna

Przyczyny powstawania:

Genetyczna – otyłość powstaje przez geny, które odziedziczyliśmy.

Biologiczna – zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego mają  wpływ na to, co jemy i jak dużo pokarmów spożywamy.

Styl życia –brak ruchu i niezdrowe odżywianie.

Psychologiczna – poprawiamy sobie humor jedzeniem.

 2. Otyłość wtórna

Otyłość wtórna może być efektem wielu chorób metabolicznych, ośrodkowego układu nerwowego, uszkodzenia podwzgórza mózgu, wad chromosomalnych lub też zażywania niektórych leków. Do czynników, które wywołują otyłość wtórną zaliczamy:

Choroby uwarunkowane genetycznie – zespół Downa, chorobę Dercuma, zespół Padera-Williego, zespół Laurence’a-Moona-Biedla.

Choroby podwzgórza – guzy, stany zapalne, dystrofię tłuszczowo-płciową, zespół Blounta, zespół Froehlicha, zaburzenia neurologiczne.

Endokrynopatie – niedobór hormonów wzrostu, zespół przekwitania, niedoczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, hipogonadyzm, zespół Cushinga, hiperinsulinizm pierwotny.

Leki – przeciwcukrzycowe, przeciwdepresyjne, neuroleptyki, steroidy i glikokortykosteroidy, estrogeny, progesteron, pochodne fenotiazyny.

Otyłość a miejsce występowania

Najczęściej występuje otyłość prosta. Jest ona efektem dodatniego bilansu energetycznego. Kiedy spożywamy nadmierną ilość pokarmów i dodatkowo prowadzimy bierny tryb życia, energia dostarczana do organizmu w nadmiarze nie jest wykorzystywana, lecz kumuluje się. Odbywa się to poprzez odkładanie tłuszczu w różnych partiach ciała.

W praktyce stosuje się proste metody przybliżone oznaczania ilości tkanki tłuszczowej:

pomiar masy ciała (wagi ciała) i obliczenie wskaźnika masy ciała (BMI) lub wskaźnika WHR (waist-hip ratio)

pomiar grubości fałdu skórnego

pomiar bioimpendancji elektrycznej ciała.

Dla osób dorosłych i o przeciętnych warunkach umięśnienia, wskaźnik BMI dobrze odzwierciedla zawartości tkanki tłuszczowej w organizmie.

BMI

wartość prawidłowa 19-25

nadwaga 25-30

otyłość >30

skrajna otyłość >40

WHR

wartość prawidłowa dla mężczyzn – 0,9

wartość prawidłowa dla kobiet – 0,7

obwód brzucha mierzony na poziomie talii nie powinien przekraczać połowy pomiaru wzrostu

 Na podstawie tych pomiarów można określić rodzaje otyłości. Wyróżnia się:

Otyłość uogólniona (prosta)

Otyłość brzuszna – zwana: „otyłość centralna”, „otyłość typu jabłko”, „otyłość trzewna”, „otyłość wisceralna”, „otyłość androidalna”. Jest częściej spotykana u mężczyzn niż u kobiet. Jej powikłaniami mogą być:

choroby metaboliczne (np. hiperlipidemia),

choroby układu krążenia (np. choroba wieńcowa, zawał serca),

choroby naczyń (np.miażdżyca, zawał mózgu)

nadciśnienie tętnicze,

cukrzyca

choroby narządu ruchu (np. choroba zwyrodnieniowa stawów).

Otyłość typu jabłko występuje głównie w krajach wysoko rozwiniętych, a coraz częściej i w Polsce.

Pierwszy stopień otyłości brzusznej rozpoznaje się, gdy obwód pasa wynosi co najmniej 94 cm u mężczyzny i 80 cm u kobiety, a drugi od 102 cm u mężczyzny i 88 u kobiety. Do określenia rozmieszczenia tkanki tłuszczowej wykorzystuje się również wskaźnik WHR. Wartość wskaźnika większa niż 0,9 u mężczyzn i 0,8 u kobiet świadczy o otyłości brzusznej.

Otyłość uogólniona – tkanka tłuszczowa rozmieszczona jest równomiernie w obrębie całego ciała. Ten rodzaj otyłości występuje zazwyczaj u osób, u których problemy z utrzymaniem wagi rozpoczęły się już w dzieciństwie.

Otyłość pośladkowo-udowa (gynoidalna), typ gruszka – ten rodzaj otyłości dotyczy przede wszystkim kobiet. Ich ramiona i talia są raczej szczupłe, nadwagę można zaobserwować od pasa w dół. Ten typ otyłości nie jest tak niebezpieczny jak otyłość brzuszna, która dotyka wielu ważnych narządów wewnętrznych, ale trudniej się jej pozbyć.

Choroby i objawy związane z otyłością:

zespół metaboliczny

cukrzyca typu 2

choroby układu ruchu

nadciśnienie tętnicze

zawał serca i mózgu

wylew

zatorowość

zwyrodnienia kręgosłupa

choroby nerek

miażdżyca

kamica żółciowa

większe tendencje do nowotworów

rozstępy

Z otyłością są dodatnio skorelowane:

rzadsze i mniej bezpieczne uprawianie seksu,

mniejszy mózg,

bycie postrzeganym jako starszy niż w rzeczywistości,

mniejsze zarobki,

rzadsze zgony w wypadkach drogowych,

mniejsza odporność na ból,

krótsza oczekiwana długość życia.

Typy otyłości:

Otyłość dzieli się na trzy stopnie ze względu na wartość BMI:

Stopień I – 30 – 34,9 kg/m2

Stopień II – 35 – 39,9 kg/m2

Stopień III – od 40 kg/m2

 

Metody leczenia otyłości:

 W zależności od stopnia otyłości oraz obecności chorób towarzyszących, metody leczenia obejmują:

leczenie dietetyczne,

leczenie farmakologiczne

leczenie chirurgiczne.

terapię behawioralną,

zmianę stylu życia,

zwiększenie aktywności fizycznej,

Aby osiągnąć długotrwały efekt leczenia istotny jest stały, powolny spadek masy ciała oraz jej stabilizacja. Wskazany jest 5 -10 % spadek masy ciała w stosunku do masy wyjściowej w czasie do 6 miesięcy. W kolejnym etapie pacjent utrzymuje osiągnięta masę ciała i nabiera nowych zwyczajów żywieniowych i behawioralnych.

źródło: wikipedia