Uzależnienie od Internetu i nowych mediów Dzieci i rodzice w sieci, czyli bezpieczny Internet część 10.

Dzieci i rodzice w sieci, czyli bezpieczny Internet

Uzależnienie od Internetu i nowych mediów Dzieci i rodzice w sieci, czyli bezpieczny Internet część 10.

 

patologiczne wykorzystanie

uzależnienie

zależność od

problematyczne wykorzystanie

nieprawidłowe wykorzystanie

nadużywanie

kompulsywne wykorzystanie

zaburzenie siecioholizm

cybernałóg

internetoholizm

uzależnienie od internetu

zespół uzależnienia od internetu

infoholizm

infozależność

netoholizm

siecioholizm

sieciozależność

cyberzależność

cybernałóg

internetozależność

uzależnienie komputerowe

zaburzenia spowodowane zależnością od Internetu

Wszystkie powyższe określenia wymyślono do opisania niezdrowego korzystania z Internetu i różnych urządzeń lub uzależnienia od sieci, urządzeń i ich funkcji. Oczywiście niezdrowe korzystanie nie jest tym samym co uzależnienie. Właśnie o tym ostatnim opowiada ten wpis.

Na szczęście uzależnienie od internetu i nowych urządzeń dotknie mniejszość osób z nich korzystających. To rodzice są w stanie uchronić swoje dzieci przed piekłem uzależnienia.

Uzależnienie występuje rzadziej, a nim do niego dojdzie, najpierw użytkownicy nadużywają nowych mediów, używają ich w niezdrowy sposób. Warto więc skoncentrować się na zdrowym, odpowiedzialnym użytkowaniu Internetu i różnego typu urządzeń oraz profilaktyce. W ten sposób jako rodzice nie dopuścicie do rozwinięcia się uzależnienia. A gdyby tak się stało, zalecam bez zwłoki udać się do specjalisty – terapeuty uzależnień. Około 1,3% starszych dzieci wykazuje objawy uzależnienia od Internetu, a ponad 12% wykazuje część objawów i stanowi grupę zagrożoną tym problemem (źródło).

Naukowcy sami nie są jeszcze do końca pewni, jak przebiega i wygląda uzależnienie od internetu, komputera i telefonu. Jest to w miarę nowe zjawisko, stąd wiele sporów nie tylko na temat samego uzależnienia od nowych mediów, ale również nawet na temat tego, jak je nazwać.

Pamiętaj, że człowiek może się uzależnić właściwie od wszystkiego: przedmiotów, pieniędzy, własnych zachowań, ludzi. Zazwyczaj to nie przedmiot uzależnienia jest całym złem, ale inne czynniki, które wpływają na to, że ktoś jest podatny na różnego typu uzależnienia. Mogą to być czynniki wewnętrzne i zewnętrzne.

Czynniki wewnętrzne:

– problemy z osobowością,

– niska samoocena,

– niedojrzałość emocjonalna,

– brak umiejętności nawiązywania i podtrzymywania kontaktów interpersonalnych.

Czynniki zewnętrzne tkwiące w środowisku rodzinnym:

– brak lub zaburzone więzi między członkami rodziny,

– zła atmosfera rodzinna,

– nieodpowiednie metody wychowawcze,

– brak zainteresowań,

– brak poczucia bezpieczeństwa.

Czynniki zewnętrzne szkolne:

– nadmierne obciążenie nauką i lekcjami,

– brak więzi ze szkołą i nauczycielami,

– nieodpowiedni kierunek szkolny.

Czynniki zewnętrzne rówieśnicze:

– nieprawidłowe relacje rówieśnicze,

– odrzucenie przez grupę lub niska pozycja w grupie (Andrzejewska A. (2014), Dzieci i młodzież w sieci zagrożeń realnych i wirtualnych. Aspekty teoretyczne i empiryczne).

 

Dlaczego internet uzależnia?

Czynnikami mogą być jego dostępność, anonimowość, przystępność, wygoda w korzystaniu, może być ucieczką od rzeczywistości, miejscem akceptacji dla użytkownika. I daje poczucie spełnienia, euforii z powodu samego bycia online, wyzwalają się psychiczne i fizyczne reakcje organizmu podobnie jak przy używaniu alkoholu, narkotyków czy dopalaczy (Górka M. red. nauk., 2017).

Korzystając z Internetu, użytkownik przechodzi przez trzy fazy:

Faza I — fascynacja

Faza II — rozczarowanie, gdy przestaje być nowością i traci na atrakcyjności

Faza III — równowaga, czyli odpowiedzialne i właściwe podejście do korzystania z sieci.

Uzależniają się te osoby, które utkną w fazie pierwszej i pomimo upływu czasu nie przechodzą do kolejnych faz (Andrzejewska A. (2014), Dzieci i młodzież w sieci zagrożeń realnych i wirtualnych. Aspekty teoretyczne i empiryczne).

 

Uzależnienia mogą mieć wiele przyczyn. Dla rodziców prostsze jest zrzucenie winy na internet, gry czy telefon, niż poszukanie pierwotnych przyczyn i zajęcie się nimi. To wymaga poświęceniu dziecku uwagi, czasu i energii, a jak się można przekonać, nie wszyscy rodzice są na to gotowi.

Można uciszać sumienie kolejną kłótnią i stwierdzeniami typu „Przecież mu mówię, że nie powinien…”, „Właśnie jej zabroniłem…, „Tyle robię dla rodziny, a ten tylko…”, niż podjąć się działań mających na celu poszukanie pierwszych, najważniejszych przyczyn wpędzających dziecko w uzależnienie.

 

Uzależnienie to szkodliwy model korzystania z Internetu, prowadzący do istotnego klinicznie upośledzenia lub uszkodzenia manifestującego się, w ciągu minionych 12 miesięcy, co najmniej trzema spośród niżej wyszczególnionych objawów:

  1. Tolerancja rozumiana jako:

– potrzeba korzystania z Internetu przez coraz dłuższy czas, aby uzyskać zadowolenie lub

– wyraźny, stopniowy spadek satysfakcji osiąganej podczas korzystania z Internetu przez tę samą ilość czasu.

  1. Objawy odstawienia pod postacią:                                                                                                                                                                  a) zespołu abstynencyjnego, przejawiającego się występowaniem w ciągu kilku dni (do 1 miesiąca) po zaprzestaniu lub ograniczeniu korzystania z Internetu co najmniej dwóch spośród następujących objawów:

– pobudzenie psychoruchowe,

– niepokój lub lęk,

– obsesyjne myślenie o tym, co się     dzieje w internecie,

– fantazje i marzenia senne na temat Internetu,

– celowe lub mimowolne poruszanie palcami w sposób charakterystyczny dla pisania na klawiaturze,                                                   b) korzystania z Internetu i innych podobnych instytucji, w celu uniknięcia przykrych objawów pojawiających się po ich „odstawieniu” (objawów zespołu abstynencyjnego).

3. Częste przekraczanie planowanego wcześniej czasu przeznaczonego na korzystanie z Internetu.

  1. Utrwalona potrzeba lub nieudane próby ograniczania bądź zaprzestania korzystania z Internetu.
  2. Poświęcanie dużej ilości czasu na wykonywanie czynności związanych z Internetem (np. kupowanie książek na temat Internetu, wypróbowywanie nowych przeglądarek stron www, porządkowanie ściągniętych z Internetu materiałów itp.).
  3. Ograniczanie bądź rezygnacja z innych aktywności – społecznej, zawodowej lub rekreacyjnej – na rzecz korzystania z Internetu.
  4. Korzystanie z Internetu pomimo świadomości doświadczania trwałych lub narastających problemów somatycznych (fizycznych), psychologicznych bądź społecznych spowodowanych lub nasilających się w związku z tą formą aktywności (np. ograniczenie czasu snu, występowanie problemów rodzinnych, spóźnianie się do pracy i na spotkania, zaniedbywanie obowiązków lub rezygnacja z innych istotnych działań) (źródło).

 

Uzależnienie od Internetu/komputera można rozpoznawać wówczas, kiedy w okresie ostatniego roku stwierdzono obecność co najmniej trzech objawów z poniższej listy:

– silną potrzebę lub poczucie przymusu korzystania z Internetu lub komputera,

– subiektywne przekonanie o mniejszej możliwości kontrolowania zachowań związanych z Internetem/ komputerem, tj. upośledzenie kontroli nad powstrzymywaniem się od tej czynności oraz nad czasem, który się jej poświęca,

– występowanie, przy próbach przerwania lub ograniczenia korzystania z Internetu/komputera, niepokoju, rozdrażnienia czy gorszego samopoczucia oraz ustępowanie tych stanów z chwilą powrotu do komputera,

– spędzanie coraz większej ilości czasu w Internecie/przy komputerze w celu uzyskania zadowolenia czy dobrego samopoczucia, które poprzednio osiągane było w znacznie krótszym czasie,

– postępujące zaniedbywanie alternatywnych źródeł przyjemności lub dotychczasowych zainteresowań na rzecz Internetu/komputera,

– korzystanie z Internetu/komputera pomimo szkodliwych następstw (fizycznych, psychicznych i społecznych), o których wiadomo, że mają związek z tą czynnością. (źródło)

 

Skutki uzależnienia od Internetu

Do najczęściej opisywanych skutków uzależnienia od Internetu należą:

– zaburzenia relacji interpersonalnych (np. rezygnacja z bezpośredniego kontaktu),

– utrata zainteresowania wszelkimi formami aktywności społecznej,

– zaniedbanie życia rodzinnego,

– zaniedbywanie nauki lub pracy,

– zapominanie o posiłkach,

– zaburzenia w sferze uczuć i emocji,

– utrwalenie postaw egocentrycznych,

– zaburzenia w zakresie własnej tożsamości,

– zawężenie zainteresowań i możliwości intelektualnych,

– zmiana języka (zubożenie, techniczny slang, używanie skrótów),

– zmniejszenie potrzeb seksualnych,

– niekontrolowanie czasu spędzanego w sieci,

– rezygnacja z innych rozrywek i przyjemności,

– brak troski o własne zdrowie (zarwane noce, nieregularne posiłki) i higienę osobistą,

– kłopoty finansowe (przy korzystaniu z kosztownej sieci w domu),

– utrata pracy przy wykorzystywaniu dla swoich potrzeb sieci w firmie (źródło).

Skutki uzależnienia obejmują wszystkie sfery funkcjonowania człowieka: fizyczną, psychiczną, moralną, społeczną i intelektualną.

 

Pionierka badań nad uzależnieniem od Internetu Kimberly Young opracowała test diagnozujący uzależnienie od Internetu. To jeden z pierwszych testów diagnostycznych, jest dość ogólnikowy i rygorystycznie podchodzi do użytkowania Internetu. Należy do niego podejść z dużą ostrożnością, co oznacza, że nawet jeśli Twoje dziecko odpowie pozytywnie na pięć z poniższych pytań, nie będzie to oznaczać, że na pewno jest uzależnione.

Narzędzie to składa się z 20 pytań, na które jednostka udziela odpowiedzi, posługując się pięciostopniową skalą:

nie dotyczy (0)

rzadko (1)

okazjonalnie (2)

często (3)

bardzo często (4)

zawsze (5)

Wynik nieprzekraczający 49 punktów oznacza przeciętne korzystanie z Internetu, pozostające zazwyczaj pod kontrolą jednostki. Liczba punktów oscylująca pomiędzy 50 a 79 sygnalizuje możliwość występowania problemów z nadmiernym przebywaniem online. 80 punktów i więcej oznacza prawdopodobne uzależnienie od Internetu.

Pytania:

Jak często przebywasz online dłużej, niż zamierzałeś?

Jak często zaniedbujesz obowiązki domowe, aby korzystać z Internetu?

Jak często przedkładasz rozrywkę w sieci nad bliskość ze swoim partnerem/partnerką?

Jak często nawiązujesz nowe znajomości w cyberprzestrzeni?

Jak często inni ludzie z Twojego otoczenia uskarżają się na czas, jaki spędzasz online?

Jak często Twoje oceny w szkole cierpią z powodu aktywności w internecie?

Jak często sprawdzasz email przed rozpoczęciem zadań, które masz do wykonania?

Jak często Twoje wyniki w pracy cierpią z powodu aktywności w internecie?

Jak często stajesz się skryty bądź przyjmujesz postawę obronną, gdy ktoś pyta o Twój czas spędzany online?

Jak często wypierasz przed samym sobą niepokojące myśli o negatywnym wpływie Internetu na Twoje życie?

Jak często łapiesz się na tym, że przewidujesz, kiedy znów będziesz online?

Jak często żywisz obawy, że Twoje życie pozbawione Internetu byłoby puste, nudne i bez radości?

Jak często irytujesz się, złościsz bądź krzyczysz, gdy ktoś pyta o Twój czas spędzany online?

Jak często pozbawiasz się snu, by móc korzystać z Internetu?

Jak często myślisz bądź fantazjujesz o swojej aktywności w internecie, kiedy jesteś offline?

Jak często łapiesz się na tym, iż mówisz „jeszcze tylko kilka minut”, kiedy jesteś online?

Jak często bezskutecznie próbujesz ograniczyć czas spędzany online?

Jak często próbujesz ukryć, ile czasu spędziłeś online?

Jak często wybierasz korzystanie z Internetu nad spotkanie się z innymi ludźmi?

Jak często czujesz się przygnębiony, „humorzasty” bądź zdenerwowany wówczas, gdy nie masz dostępu do Internetu, a jednocześnie uczucia te nikną, gdy znów jesteś online?

Jeśli z testu wynika, że Twoje dziecko może być uzależnione od Internetu lub jakiegoś urządzenia, zgłoście się do specjalisty! (Jabłońska M.R. (2018), Człowiek w cyberprzestrzeni. Wprowadzenie do psychologii internetu)

Bardziej zagrożone uzależnieniem od komputera lub od sieci będą osoby:

– młode, sfrustrowane i zagubione w świecie dorosłych,

– mające problem z bezpośrednim kontaktowaniem się z innymi,

– z poczuciem niskiej wartości, potrzebujące dowartościowania,

– z problemami emocjonalnymi czy zaburzeniami afektywnymi,

– poszukujące przyjaźni, romansu, narzekające na swojego męża lub żonę,

– z nieleczonymi dysfunkcjami seksualnymi,

– cierpiące na inne uzależnienia, które traktują internet jako „bezpieczną” używkę (źródło).

Pamiętaj, że tego typu osoby są bardziej narażone na uzależnienie, a nie że na pewno uzależnią się od Internetu lub któregoś z urządzeń.

 

Oprócz uzależnienia od korzystania z Internetu, dzieci mogą mieć problemy również z różnymi aplikacjami lub portalami społecznościowymi. Oto test, który pomoże Ci rozpoznać problemowe użytkowanie przez Twoje dziecko Facebooka i podobnych portali:

– przejmowanie się: często masz myśli o facebookowych doświadczeniach, czy to przeszłych, przyszłych, czy też wyobrażonych,

– tolerancja: jak z każdą tolerancją występującą w uzależnieniu, czujesz, jakbyś potrzebował spędzać coraz więcej czasu na Facebooku, by uzyskać tę samą dozę przyjemności czy też „ekscytacji”,

– pogoń: nadmiernie skupiasz się na swoich statusach nakłaniających do odpowiedzi albo reakcji ze strony znajomych z Facebooka,

– ryzyko w związkach: spędzasz zbyt wiele czasu na Facebooku i w mediach społecznościowych pomimo regularnych próśb ze strony partnera albo utrzymujesz z kimś sekretną relację na portalu, mimo że ryzykujesz kryzys bądź rozpad związku,

– ryzyko utraty szans: nie możesz wyjść z Facebooka na wystarczająco długo, by skupić się na pracy, nauce czy też innych osobistych szansach, nawet jeśli ryzykujesz ich utratę,

– kłamstwo: kłamiesz w kwestii rzeczywiście spędzanego na Facebooku czasu swoim przyjaciołom, członkom rodziny, terapeucie lub współpracownikom,

– utrata kontroli: nieskutecznie próbowałeś zmniejszyć spędzany na Facebooku czas lub orientujesz się, że nie jesteś w stanie zupełnie skasować swojego konta,

– ucieczka: spędzasz czas na Facebooku czy innych mediach społecznościowych, by poprawić sobie nastrój lub uciec od problemów; orientujesz się, że wolisz ten rodzaj ucieczki od czegoś, co kiedyś ci ją dawało,

– głód: w ekstremalnych przypadkach doświadczasz drażliwości i pobudzenia podczas prób zaprzestania bądź ograniczenia korzystania z Facebooka.

Powyższe objawy mogą występować razem lub osobno i mieć różne natężenie (Flores S.E. 2017, Sfejsowani. Jak media społecznościowe wpływają na nasze życie, emocje i relacje z innymi).

 

 

Skomentuj!

Dodaj komentarz

error: Content is protected !!
%d bloggers like this: